سفر به پرو و پایتخت آن لیما: سفری به قلب تاریخ، فرهنگ و طبیعت
به گزارش عکس پارسی، پرو، کشوری در غرب آمریکای جنوبی، سرزمینی با تنوع شگفتانگیز جغرافیایی، تاریخی غنی و فرهنگی پرجنبوجوش است. این کشور که روزگاری مهد امپراتوری قدرتمند اینکاها بود، امروزه با ترکیبی از سنتهای بومی، تأثیرات استعماری اسپانیا و مدرنیته، به یکی از جذابترین مقاصد گردشگری جهان تبدیل شده است. پایتخت آن، لیما، شهری است که این تضادها را به زیبایی در خود جای داده و به عنوان دروازهای برای ورود به شگفتیهای پرو شناخته میشود.
برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی گردشگری و سفر به سراسر دنیا با مجری مستقیم تورهای مسافرتی و گردشگری همراه باشید.
معرفی کشور پرو
جغرافیا و موقعیت: سرزمین سهگانه
پرو با مساحتی بیش از 1.28 میلیون کیلومتر مربع، سومین کشور بزرگ آمریکای جنوبی است. این کشور از شمال با اکوادور و کلمبیا، از شرق با برزیل، از جنوب شرقی با بولیوی، از جنوب با شیلی و از غرب با اقیانوس آرام هممرز است. رشتهکوههای آند همچون ستون فقراتی از شمال به جنوب کشور کشیده شده و تنوع جغرافیایی خیرهکنندهای را در سه منطقه اصلی ایجاد کرده است.
منطقه ساحلی (Costa): بیابان، تاریخ و حیات اقیانوسی
- ویژگیها: این نوار باریک و بیابانی در امتداد اقیانوس آرام، با وجود خشکی، قلب تپنده اقتصادی و جمعیتی پرو است. آب و هوای آن نیمهگرمسیری و خشک با بارندگی بسیار کم است و شهرهای بزرگی چون لیما اغلب با پدیدهای به نام "گاروآ" (مه غلیظ ساحلی) روبرو هستند.
- تنوع زیستی و اقتصاد: جریان سرد هامبالت، آبهای این منطقه را به یکی از غنیترین مناطق زیستی دریایی جهان تبدیل کرده و صنعت ماهیگیری را به یکی از ارکان اصلی اقتصاد بدل ساخته است. در درههای حاصلخیز، کشاورزی مدرن و صادراتمحور (مانند مارچوبه، انگور و انبه) رونق دارد.
- جاذبهها: مشهورترین جاذبه این منطقه خطوط نازکا (Nazca Lines) است؛ ژئوگلیفهای غولپیکر و مرموزی که بین سالهای 200 پیش از میلاد تا 700 میلادی توسط فرهنگ نازکا خلق شدهاند و تنها از آسمان قابل مشاهدهاند.
منطقه کوهستانی (Sierra): قلب امپراتوری اینکا
- ویژگیها: این منطقه که توسط رشتهکوههای آند شکل گرفته، دارای قلههای مرتفع (مانند "هواکاران"، بلندترین قله پرو)، درههای عمیق (مانند "دره کولکا") و فلاتهای وسیع است. آب و هوای آن سرد و کوهستانی با تابستانهای بارانی و زمستانهای خشک است.
- تنوع زیستی و اقتصاد: این منطقه زیستگاه حیواناتی چون لاما، آلپاکا و کندور آند است و خاستگاه گیاهانی چون سیبزمینی و کینوا به شمار میرود. معدنکاری (استخراج مس، نقره و طلا) فعالیت اقتصادی غالب است و گردشگری نیز نقش مهمی در شهرهایی مانند کوسکو دارد.
- جاذبهها: شهر آرکیپا (Arequipa)، معروف به "شهر سفید" به دلیل بناهای ساخته شده از سنگ آتشفشانی سفید (Sillar)، و دریاچه تیتیکاکا (Lake Titicaca)، مرتفعترین دریاچه قابل کشتیرانی جهان با جزایر شناور شگفتانگیز "اوروس"، از مهمترین جاذبههای این منطقه هستند.
منطقه جنگلی (Selva): ریههای زمین
- ویژگیها: این منطقه وسیع که بیش از نیمی از خاک پرو را پوشانده، شامل جنگلهای بارانی آمازون است. آب و هوای آن استوایی، گرم، بسیار مرطوب و پرباران در تمام طول سال است.
- تنوع زیستی و اقتصاد: جنگلهای آمازون پرو یکی از غنیترین اکوسیستمهای جهان و خانه میلیونها گونه گیاهی و جانوری مانند جگوار، دلفین صورتی رودخانهای و طوطی ماکائو است. گردشگری طبیعتمحور (اکوتوریسم) در شهرهایی مانند "ایکیتوس" و "پورتو مالدونادو" رو به رشد است و استخراج چوب، نفت و گاز نیز در آن انجام میشود.
- جاذبهها: خود جنگلهای آمازون با امکان قایقرانی در رودخانههای خروشان، مشاهده حیات وحش نادر و آشنایی با قبایل بومی، اصلیترین جاذبه این منطقه است.
تاریخچه: از شکوه اینکاها تا استقلال
تاریخ پرو به هزاران سال پیش و تمدنهای باستانی مانند "نورته چیکو"، "نازکا" و "موچه" بازمیگردد. با این حال، مشهورترین دوره تاریخی آن، امپراتوری اینکاهاست که در قرن سیزدهم ظهور کرد و بزرگترین امپراتوری قاره آمریکا را پیش از ورود اروپاییها بنیان نهاد.
امپراتوری شکوهمند اینکا: این امپراتوری که در زبان کچوا «تاوانتینسویو» (سرزمین چهارگانه) نامیده میشد، ساختاری بسیار متمرکز و سازمانیافته داشت. در رأس هرم قدرت، «ساپا اینکا» یا امپراتور قرار داشت که به عنوان فرمانروایی مطلق و فرزند خداگونه خورشید شناخته میشد. پایتخت این امپراتوری، شهر کوسکو، مرکز اداری، سیاسی و نظامی آن بود. اینکاها با ساخت یک شبکه راههای پیشرفته به طول تقریبی 40,000 کیلومتر، توانستند بر جمعیتی بالغ بر 10 تا 12 میلیون نفر حکمرانی کنند. آنها با وجود نداشتن خط نوشتاری، از سیستمی به نام «کیپو» (Quipu) که شامل ریسمانهای گرهدار رنگی بود، برای ثبت اطلاعات و حسابداری استفاده میکردند. نبوغ مهندسی آنها در معماری سنگی بدون ملات (روشی به نام آشلار) تجلی یافت که سازهها را در برابر زلزلههای شدید منطقه مقاوم میکرد.
فتح اسپانیا و فروپاشی امپراتوری: در سال 1532، فاتحان اسپانیایی به رهبری "فرانسیسکو پیزارو" در حالی به این سرزمین رسیدند که امپراتوری به دلیل جنگ داخلی خونین بین دو برادر، آتاهوالپا و هواسکار، به شدت تضعیف شده بود. پیزارو با سوءاستفاده از این تفرقه و با تکیه بر برتری نظامی (سلاحهای آتشین، توپ و اسب) ، به شکلی فریبکارانه آتاهوالپا را در شهر کاخامارکا به اسارت گرفت. با وجود پرداخت باج هنگفتی از طلا و نقره، اسپانیاییها خلف وعده کرده و آتاهوالپا را اعدام کردند. مرگ امپراتور، که محور جهانبینی اینکاها بود ، امپراتوری را در هرج و مرج فرو برد و راه را برای تسخیر کامل پایتخت، کوسکو، هموار ساخت. بیماریهای همهگیر مانند آبله که توسط اروپاییها آورده شده بود نیز نقش مهمی در تضعیف جمعیت بومی داشت.
دوران استعمار (نایبالسلطنهنشین پرو): در سال 1542، نایبالسلطنهنشین پرو تأسیس شد و به یکی از ثروتمندترین و مهمترین مستعمرات اسپانیا در قاره آمریکا تبدیل گشت. اقتصاد این دوره بر استخراج بیرحمانه منابع معدنی، بهویژه نقره از معادن پوتوسی، با استفاده از سیستم کار اجباری بومیان به نام "میتا" (Mita) استوار بود. جامعه استعماری دارای یک نظام طبقاتی سخت مبتنی بر نژاد بود که در آن اسپانیاییهای متولد اروپا (Peninsulares) در رأس قدرت و بومیان و بردگان آفریقایی در پایینترین سطح قرار داشتند.
مبارزات استقلال: نارضایتی از حاکمیت استعماری، به ویژه در میان اسپانیاییتبارهای متولد آمریکا (Criollos) که از قدرت سیاسی محروم بودند، افزایش یافت. اولین جرقههای مقاومت با قیام بومی توپاک آماروی دوم در سالهای 1780-1781 زده شد که با وجود سرکوب وحشیانه، الهامبخش مبارزات بعدی شد. استقلال پرو نهایتاً با دخالت نیروهای خارجی محقق شد. ژنرال آرژانتینی، خوزه د سن مارتین، در 28 ژوئیه 1821 استقلال پرو را در لیما اعلام کرد. با این حال، جنگ با پیروزی نهایی ارتش سیمون بولیوار و ژنرال او، آنتونیو خوزه د سوکره، در نبرد آیاکوچو در 9 دسامبر 1824 به پایان رسید و به حاکمیت اسپانیا در آمریکای جنوبی خاتمه داد.
ماچوپیچو: شهر گمشده اینکاها
ماچوپیچو به معنای «قله قدیمی»، نماد نبوغ معماری اینکاها و یکی از عجایب هفتگانه جدید جهان است. این شهر باستانی که در ارتفاع 2430 متری در کوههای آند قرار دارد، حدود سال 1450 میلادی به دستور امپراتور «پاچاکوتی» به عنوان یک اقامتگاه سلطنتی یا مکانی مقدس ساخته شد. این شهر پس از غلبه اسپانیاییها متروک شد اما به دلیل موقعیت دور از دسترس، هرگز توسط آنها کشف نشد و از تخریب در امان ماند. ماچوپیچو برای قرنها پنهان بود تا اینکه در سال 1911 توسط تاریخشناس آمریکایی، هیرام بینگهام، به جهان معرفی شد.
دولت و اقتصاد مدرن
حکومت پرو جمهوری دموکراتیک است. اقتصاد این کشور یکی از پویاترین اقتصادها در آمریکای لاتین است که بر چهار ستون اصلی استوار است :
- معدنکاری: این بخش نقشی کلیدی در اقتصاد و صادرات پرو دارد. پرو یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان جهانی مس، نقره، روی، طلا و سرب است. دولت به طور فعال در حال جذب سرمایهگذاری خارجی برای توسعه منابع عظیم معدنی خود، از جمله لیتیوم، است.
- کشاورزی: کشاورزی پرو هم شامل تولید سنتی برای مصارف داخلی و هم کشاورزی تجاری برای صادرات است. این کشور یکی از صادرکنندگان پیشرو در جهان برای محصولاتی مانند مارچوبه، بلوبری، آووکادو، انگور، کینوا و قهوه است.
- ماهیگیری: با توجه به سواحل طولانی و آبهای غنی اقیانوس آرام (ناشی از جریان هومبولت)، صنعت شیلات از اهمیت بالایی برخوردار است. پرو بزرگترین تولیدکننده پودر ماهی در جهان است که عمدتاً برای خوراک دام صادر میشود.
- گردشگری: این صنعت به یک موتور مهم رشد اقتصادی برای پرو تبدیل شده است. جاذبههای تاریخی بینظیر مانند ماچوپیچو و خطوط نازکا، و همچنین طبیعت متنوع از آند تا آمازون، سالانه میلیونها گردشگر را جذب میکنند.
واحد پول این کشور "سول" (Sol) است.
جمعیت و فرهنگ
پرو با جمعیتی بیش از 33 میلیون نفر، کشوری چندنژادی است. حدود 45٪ جمعیت را سرخپوستان بومی، 37٪ را مستیسوها (دورگه اروپایی و سرخپوست) و باقی را اروپاییتبارها، آفریقاییتبارها و آسیاییتبارها تشکیل میدهند.
زبان رسمی کشور اسپانیایی است، اما زبانهای بومی مانند "کچوا" و "آیمارا" نیز به رسمیت شناخته شده و توسط بخش قابل توجهی از مردم صحبت میشود. فرهنگ امروز پرو ترکیبی غنی از میراث بومی، تأثیرات استعماری اسپانیا و سنتهای آفریقایی و آسیایی است.
هنر و صنایع دستی: پرو به خاطر صنایع دستی متنوع و زیبایش شهرت جهانی دارد. بافتنیهای رنگارنگ از پشم آلپاکا، سرامیککاری با الهام از تمدنهای باستانی، و طلا و نقرهکاری از شاخصترین هنرها هستند. پس از ورود اسپانیاییها، سبک باروک اروپایی با سنتهای بومی درآمیخت و سبکی به نام «هنر دورگه» را پدید آورد.
موسیقی و رقص: موسیقی پرو تلفیقی از ملودیهای آندی (با سازهای بادی مانند فلوت کِنا)، هارمونیهای اسپانیایی (با سازهایی چون گیتار) و ریتمهای آفریقایی است. این تنوع در رقصهای سنتی نیز مشهود است :
- مارینِرا (Marinera): رقص ملی پرو که نمایشی از معاشقه با دستمال است.
- واینو (Huayno): رقصی پرجنبوجوش و محبوب در مناطق کوهستانی آند.
- رقص قیچی (Danza de tijeras): رقصی آیینی و آکروباتیک که در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شده است.
- فِستِخو (Festejo): رقصی شاد با ریشههای آفریقایی-پرویی.
لیما: شهر پادشاهان در کنار اقیانوس
لیما، پایتخت و بزرگترین شهر پرو، با جمعیتی حدود 10 میلیون نفر، مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور است. این شهر که به آن لقب "اختاپوس" (El Pulpo) دادهاند، به دلیل اهمیت و گستردگیاش، تقریباً یکچهارم جمعیت پرو را در خود جای داده است.
تأسیس لیما: انتخابی استراتژیک بر کرانه اقیانوس
در 18 ژانویه 1535، فاتح اسپانیایی، فرانسیسکو پیزارو، شهر لیما را در دره حاصلخیز رود ریماک بنیان نهاد. او این شهر را «Ciudad de los Reyes» یا «شهر پادشاهان» نامید. این نامگذاری به افتخار جشن تجلی مسیح (روز سه پادشاه مقدس) بود که در اوایل ژانویه همان سال برگزار شده بود و نمادی از اهمیت این شهر جدید برای تاج و تخت اسپانیا بود. انتخاب لیما به جای کوسکو، پایتخت کوهستانی و مقدس اینکاها، یک تصمیم کاملاً استراتژیک، سیاسی و اقتصادی بود :
- مزیت استراتژیک و لجستیکی: کوسکو در قلب رشتهکوههای آند قرار داشت و دسترسی به آن برای اسپانیاییها که قدرتشان به دریا و ناوگانشان وابسته بود، بسیار دشوار بود. در مقابل، لیما در دشت ساحلی و در نزدیکی یک بندر طبیعی مناسب (کایائو) واقع شده بود. این موقعیت، ارتباط مستقیم و سریع با اسپانیا را از طریق اقیانوس آرام تضمین میکرد و امکان ارسال نیرو، دریافت دستورات و صدور گنجینههای غارتشده مانند طلا و نقره را به راحتی فراهم میساخت.
- گسست سیاسی و نمادین: تأسیس یک پایتخت کاملاً جدید، نمادی قدرتمند از پایان دوران اینکاها و آغاز سلطه بلامنازع اسپانیا بود. پیزارو با ساختن شهری جدید بر اساس الگوهای اسپانیایی، مرکز قدرت را از قلب امپراتوری شکستخورده اینکاها به یک پایگاه کاملاً اسپانیایی منتقل کرد.
- کنترل اقتصادی: لیما به سرعت به قطب تجاری و اقتصادی مستعمرات اسپانیا در آمریکای جنوبی تبدیل شد. تمامی فعالیتهای تجاری و مالی از طریق بندر کایائو و تحت نظارت مستقیم حکومت مستقر در لیما انجام میشد.
مرکز تاریخی لیما: ویترین قدرت امپراتوری اسپانیا
مرکز تاریخی لیما که در سال 1988 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید، به دقت طراحی شد تا بازتابی از قدرت سیاسی، مذهبی و اقتصادی امپراتوری اسپانیا باشد. این نمایش قدرت از طریق یک طرح شهری شطرنجی که در اطراف میدان مرکزی بزرگ به نام پلازا مایور (Plaza Mayor) یا میدان سلاح (Plaza de Armas) متمرکز بود، اجرا شد. مهمترین نهادهای استعماری در اطراف این میدان جانمایی شدند:
- کاخ دولت (Palacio de Gobierno): این بنا که در ابتدا به عنوان «خانه پیزارو» شناخته میشد، بر روی زمینی ساخته شد که زمانی متعلق به آخرین فرمانروای اینکا بود. این کاخ، مرکز قدرت سیاسی و محل اقامت نایبالسلطنه اسپانیا بود و امروزه نیز اقامتگاه رسمی رئیسجمهور پرو است. بنای امروزی که پس از چندین بازسازی، دارای نمایی به سبک باروک فرانسوی است که در دهه 1930 شکل گرفته است.
- کلیسای جامع لیما (Catedral de Lima): این کلیسای باشکوه که ساخت آن به دستور شخص پیزارو در سال 1535 آغاز شد، نماد قدرت مذهبی کلیسای کاتولیک در دنیای جدید بود. معماری آن ترکیبی از سبکهای گوتیک، باروک و نئوکلاسیک است که نشاندهنده دورههای مختلف بازسازی آن پس از زلزلههای متعدد است. یکی از مهمترین جاذبههای این کلیسا، مقبره موزاییککاری شده فرانسیسکو پیزارو است که در یکی از نمازخانههای آن قرار دارد.
- صومعه سان فرانسیسکو (Convento de San Francisco): این مجموعه وسیع، نمونهای برجسته از معماری باروک اسپانیایی در لیما است و به خاطر کتابخانه عظیم و تاریخیاش شهرت دارد. اما شاخصترین ویژگی آن، سردابهای (Catacombs) زیرزمینیاش است. این سردابها تا اوایل قرن نوزدهم (1808) به عنوان اولین گورستان عمومی لیما عمل میکردند و تخمین زده میشود که بقایای حدود 25,000 تا 70,000 نفر در آن دفن شده باشد. استخوانها و جمجمهها در این دخمهها به صورتهای هندسی و تزئینی چیده شدهاند که امروزه یکی از جاذبههای منحصربهفرد و وهمآلود لیما به شمار میرود.
جاذبههای گردشگری و محلههای دیدنی
لیما شهری پر از تضاد است؛ از بناهای تاریخی و موزههای غنی گرفته تا آسمانخراشهای مدرن و سواحل زیبا.
محله میرافلورِس (Miraflores): این محله مدرن و مرفهنشین، یکی از محبوبترین مناطق برای گردشگران است. میرافلورس با پارکهای سرسبز مشرف به اقیانوس، مراکز خرید لوکس، رستورانهای مشهور و خط ساحلی زیبا (Malecón) شناخته میشود. اما در قلب این محله مدرن، یادگاری از دوران پیش از اینکاها قرار دارد: هواکا پوکلانا (Huaca Pucllana). این هرم خشتی عظیم، یک مرکز مذهبی و اداری متعلق به فرهنگ لیما است که بین سالهای 200 تا 700 میلادی ساخته شده است.
محله بارانکو (Barranco): این محله که زمانی تفرجگاه ساحلی ثروتمندان لیما در قرن نوزدهم بود، امروزه به عنوان منطقه بوهمین و هنری شهر شهرت دارد. خیابانهای سنگفرششده، خانههای رنگارنگ به سبک استعماری، گالریهای هنری متعدد و کافههای دنج، فضایی رمانتیک و خلاق به بارانکو بخشیدهاند. نماد این محله، پل آه (Puente de los Suspiros) است؛ یک پل چوبی کوچک که در سال 1876 ساخته شد. افسانهای محلی میگوید اگر کسی برای اولین بار با یک نفس حبسشده از روی آن عبور کند، آرزویش برآورده خواهد شد.
موزهها: لیما دارای موزههای برجستهای است که تاریخ و هنر غنی پرو را به نمایش میگذارند. از جمله مهمترین آنها میتوان به موزه لارکو (Larco Museum) با مجموعه بینظیری از هنر پیشاکلمبی و موزه ملی باستانشناسی، مردمشناسی و تاریخ پرو اشاره کرد.
پایتخت آشپزی آمریکای جنوبی
لیما بهشتی برای علاقهمندان به غذاست. رستورانهای این شهر، از غرفههای خیابانی گرفته تا رستورانهای لوکس و برندهی جوایز جهانی، طیف وسیعی از طعمها را ارائه میدهند. معروفترین غذای پرویی، سِویچه (Ceviche) است؛ ترکیبی از ماهی خام تازه که در آب لیمو، پیاز و فلفل چیلی مزهدار میشود.
اطلاعات کاربردی برای سفر
بهترین زمان سفر:
- برای بازدید از لیما و مناطق ساحلی: از دسامبر تا آوریل (تابستان نیمکره جنوبی) که هوا گرم و آفتابی است.
- برای بازدید از مناطق کوهستانی (مانند کوسکو و ماچوپیچو): از ماه می تا سپتامبر (فصل خشک) که آسمان صاف و شرایط برای پیادهروی ایدهآل است.
ویزا: شهروندان ایرانی برای سفر به پرو نیاز به دریافت ویزا دارند. از آنجایی که پرو در ایران سفارت ندارد، متقاضیان باید از طریق سفارتهای این کشور در کشورهای همسایه مانند ترکیه یا امارات اقدام کنند.
واحد پول: سول (PEN).
زبان: اسپانیایی. دانستن عبارات اولیه اسپانیایی بسیار مفید خواهد بود، هرچند در مناطق توریستی بسیاری به زبان انگلیسی نیز صحبت میکنند.
خلاصه
پرو، کشوری در غرب آمریکای جنوبی، دارای سه منطقه جغرافیایی متمایز است: منطقه ساحلی (Costa) که خشک و مرکز جمعیتی است؛ منطقه کوهستانی (Sierra) با قلههای آند و میراث اینکاها؛ و منطقه جنگلی (Selva) که بخش وسیعی از جنگلهای آمازون را در بر میگیرد. تاریخ این کشور با امپراتوری شکوهمند اینکا گره خورده که با ساختار متمرکز و مهندسی پیشرفته شناخته میشد. این امپراتوری در سال 1532 توسط فاتحان اسپانیایی به رهبری پیزارو سقوط کرد. پس از یک دوره طولانی استعمار که با استثمار اقتصادی و نظام طبقاتی همراه بود ، پرو نهایتاً در سال 1824 استقلال کامل خود را به دست آورد. اقتصاد مدرن پرو بر پایههای معدنکاری (تولیدکننده عمده مس و نقره)، کشاورزی صادراتمحور (مارچوبه و آووکادو)، ماهیگیری (بزرگترین تولیدکننده پودر ماهی) و صنعت رو به رشد گردشگری استوار است.
لیما، پایتخت پرو، در 18 ژانویه 1535 توسط فرانسیسکو پیزارو با نام «شهر پادشاهان» تأسیس شد. انتخاب این مکان ساحلی به جای پایتخت کوهستانی اینکاها (کوسکو) یک تصمیم استراتژیک برای تسهیل ارتباط با اسپانیا و ایجاد یک مرکز قدرت جدید بود. مرکز تاریخی شهر که در فهرست یونسکو ثبت شده، به عنوان ویترین قدرت سیاسی و مذهبی اسپانیا طراحی شد و بناهای مهمی چون کاخ دولت، کلیسای جامع (محل دفن پیزارو) و صومعه سان فرانسیسکو با سردابهای معروفش را در خود جای داده است. محلههای مدرن مانند میرافلورس با سایت باستانی «هواکا پوکلانا» و محله هنری بارانکو با «پل آه»، تضاد تاریخ و مدرنیته را به نمایش میگذارند. لیما همچنین به عنوان پایتخت آشپزی آمریکای جنوبی با غذای معروف «سویچه» شناخته میشود.